हवाई यात्रामा स्थिरता फर्किने संकेत

काठमाडौँ । अमेरिका, इजरायल र इरानबीच जारी युद्ध ५४औँ दिनमा प्रवेश गर्दा विश्वको उड्डयन क्षेत्रले गम्भीर चुनौतीको सामना गरिरहेको छ। विमान इन्धनको आपूर्ति शृङ्खला अवरुद्ध भएपछि विश्वका प्रमुख हवाई सेवा प्रदायकहरू इन्धन अभाव र लागत वृद्धिबाट प्रभावित भएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात सङ्गठनको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार, एसियाली मुलुकहरूले विमान इन्धन निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउन थालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालनमा थप कठिनाइ उत्पन्न भएको छ। विश्वको करिब २० प्रतिशत विमान इन्धन ढुवानी हुने हर्मुज जलसन्धि युद्धका कारण ठप्प हुँदा कुवेत र बहराइन जस्ता प्रमुख आपूर्तिकर्ताबाट हुने निर्यात प्रभावित भएको छ।

केप्लर ऊर्जा परामर्शदाता संस्थाका अनुसार युरोप जाने इन्धनको ठूलो हिस्सा यही मार्गबाट जाने भएकाले त्यहाँका विमान कम्पनीहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्। यसले दक्षिण कोरिया जस्ता प्रशोधन केन्द्रहरूमा पनि उत्पादन घटाउन बाध्य बनाएको छ।

यसको असर स्वरूप हङकङको क्याथे प्यासिफिकले अन्तर्राष्ट्रिय उडान १५ प्रतिशत र सिङ्गापुर एयरलाइन्सले ७ प्रतिशतले घटाएका छन्। युरोपमा पनि जर्मनीको लुफ्थान्सा, ब्रिटिस एयरवेज र एयर फ्रान्स–केएलएम समूहले क्रमशः १२, १० र ८ प्रतिशत उडान कटौती गरेका छन्।

डोयचे बैंकको विश्लेषण अनुसार इन्धन अभावका कारण केही गन्तव्यमा हवाई भाडा ७४ प्रतिशतसम्म बढेको छ। यसले सस्तो विमान सेवाहरूमा ठूलो दबाब पारेको छ। अमेरिकी सस्तो विमान सेवा स्पिरिट एयरलाइन्सले बढ्दो लागतका कारण सञ्चालनमै चुनौती देखिएको जनाएको छ।

फिच रेटिङ्सका अनुसार साना कम्पनीहरू बजारबाट बाहिरिएमा प्रतिस्पर्धा घट्ने र टिकट मूल्य अझै बढ्ने जोखिम रहेको छ। यद्यपि अमेरिका इन्धन उत्पादनमा आत्मनिर्भर भए पनि विश्वव्यापी मूल्यवृद्धिले त्यहाँका कम्पनीहरूलाई समेत ठूलो आर्थिक भार परेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध तत्काल रोकिए पनि विश्व हवाई क्षेत्र सामान्य अवस्थामा फर्किन कम्तीमा एक वर्ष लाग्नेछ। इन्धन आपूर्ति र ढुवानी प्रणाली पुनःस्थापित हुन समय लाग्ने भएकाले यात्रुहरूले केही समयसम्म महँगो भाडा र उडान अनिश्चितता सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ।

हाल विमान कम्पनीहरूले घाटा कम गर्न कम नाफामूलक रुटहरू बन्द गर्न थालेका छन्, जसले विश्वव्यापी हवाई सम्पर्क र यात्रा पहुँचमा समेत असर पारिरहेको छ।