आफ्नै माटोतर्फ फर्किँदो पाइला

काठमाडौं । वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्यामा पछिल्लो समय देखिएको उतारचढावले श्रम बजारको बदलिँदो अवस्था र युवाहरूको मनोविज्ञान दुवैलाई स्पष्ट रूपमा उजागर गरेको छ । सरकारी तथ्याङ्कअनुसार गत नौ महिनामा श्रम स्वीकृति लिनेको संख्यामा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको हो ।

वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउन महिनामा ४४ हजार ४ सय ६६ नेपालीले नयाँ श्रम स्वीकृति लिएर विदेशिएका थिए । भदौमा यो संख्या बढेर ४५ हजार ७ सय ३२ पुगेको थियो । तर, असोज महिनादेखि क्रमशः गिरावट सुरु भई ३३ हजार २ सय ६१ मा झर्‍यो ।

यो क्रम कात्तिकमा अझै घट्दै २२ हजार ५ सय १४ मा सीमित भयो । त्यसपछि भने मंसिरमा २९ हजार ६ सय १८, पुसमा ३१ हजार ७ सय ५० र माघमा ३७ हजार ८ सय १२ पुगेको देखिन्छ । पुनः फागुनमा २८ हजार ३ सय ८३ र चैतमा झरेर २० हजार ५ सय ४५ मा आइपुगेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो उतारचढावको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय र आन्तरिक दुवै पक्ष रहेका छन् । विशेषगरी खाडी क्षेत्रमा बढ्दो भू-राजनीतिक तनावले नेपाली श्रमिकहरूको प्रमुख गन्तव्यमा अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ । इरान, इजरायल र अमेरिका बीचको तनावले त्यहाँको रोजगारी बजारमा असर पार्ने संकेत देखिएको छ ।

खाडी मुलुकहरूमा देखिएको अस्थिरताका कारण पूर्वाधार र सेवा क्षेत्रमा सम्भावित संकुचनले नयाँ रोजगारीका अवसरहरू घट्न सक्ने चिन्ता बढेको छ । यसले गर्दा वैदेशिक रोजगारीमा जान चाहने युवाहरूमा ‘पर्ख र हेर’ को प्रवृत्ति बढ्दै गएको देखिन्छ ।

यता, देशभित्र पनि केही सकारात्मक संकेतहरू देखा पर्न थालेका छन् । स्थानीय तहमा सुशासनका केही प्रयास र सुधारका पहलहरूले युवाहरूमा आफ्नै देशमा केही गर्न सकिने आशा जगाउन थालेको छ । यसले वैदेशिक रोजगारीप्रति निर्भरता कम गर्ने दिशामा मनोवैज्ञानिक प्रभाव पारिरहेको विश्लेषण गरिएको छ ।

विशेषगरी पछिल्लो समय देखिएको नेतृत्व र व्यवस्थापनप्रतिको विश्वासले युवाहरूलाई विदेश जाने निर्णय लिनुअघि देशमै अवसर खोज्ने सोचतर्फ आकर्षित गरेको देखिन्छ । यही कारण चैत महिनामा श्रम स्वीकृतिको संख्या उल्लेखनीय रूपमा घटेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

विज्ञहरूका अनुसार वैदेशिक रोजगारीमा निर्भर अर्थतन्त्रका लागि यस्तो उतारचढावले जोखिम पनि संकेत गर्छ भने अवसर पनि देखाउँछ । विश्व राजनीतिक अवस्थाको प्रभावलाई न्यून गर्दै देशभित्रै रोजगारी सिर्जना गर्न सकेमा दीर्घकालीन रूपमा सकारात्मक परिवर्तन सम्भव हुने उनीहरूको भनाइ छ ।

यस सन्दर्भमा अबको आवश्यकता भनेको आन्तरिक अवसर विस्तार, उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रको विकास र युवालाई देशमै टिकाउने वातावरण निर्माण गर्नु नै रहेको देखिन्छ ।